Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), işgücü piyasasına yönelik hizmetleri ve 4447 sayılı Kanun kapsamındaki işsizlik sigortası uygulamalarını yürütür. Bu bölümde, işveren tarafında karşılığı bulunan bildirim, başvuru ve kayıt yükümlülükleri ele alınır.
İşe yerleştirme ve işgücü hizmetleri
Kurum, iş arayanların kaydını tutar, açık işlerle eşleştirme yapar; mesleki eğitim ve işbaşı eğitim programları yürütür. İşverenler açık iş taleplerini elektronik ortamda iletir; özel istihdam büroları aracılığıyla yürütülen faaliyetler de Kurum iznine bağlıdır.
4857 sayılı Kanun uyarınca engelli çalıştırma yükümlülüğü, mevzuatta belirlenen çalışan sayısına ulaşan işyerleri bakımından doğar; kamu işyerlerinde ayrıca eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü bulunur. Yerleştirme işlemleri Kurum üzerinden yürütülür. Toplu işçi çıkarmaya ilişkin bildirimin ise işyeri sendika temsilcisine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Kuruma, mevzuatta belirlenen süre içinde yazılı olarak yapılması gerekir.
İşsizlik sigortası
İşsizlik sigortası primi; sigortalı, işveren ve Devlet payından oluşur ve aylık bildirimlerle birlikte tahakkuk eder. Ödeneğe hak kazanılması, hizmet akdinin ödenek almaya elverişli bir nedenle sona ermesine, mevzuatta belirlenen prim gün sayısı koşulunun sağlanmasına ve başvurunun süresi içinde yapılmasına bağlıdır.
Bu nedenle işten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodunun fiilî fesih nedenini doğru yansıtması önem taşır; hatalı kod çalışanın başvurusunu doğrudan etkiler ve düzeltme işlemi gerektirir.
Kısa çalışma uygulaması
Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz ile zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma süresinin önemli ölçüde azalması ya da faaliyetin geçici olarak durması hâlinde kısa çalışma başvurusu yapılabilir. Başvuru uygunluk tespitine tabidir; olumlu sonuçlanması hâlinde ödenek sigortalıya Kurumca ödenir ve dönem bordroları bu duruma göre düzenlenir. Nakdî ücret desteği gibi uygulamalar ise yürürlükte oldukları dönemlere özgü olup süreklilik taşımaz.
Teşvik başvurularının genel çerçevesi
İstihdam teşviklerinin bir bölümü İŞKUR kaydı koşuluna bağlanmıştır. Başvurularda genel olarak şu ölçütler izlenir:
- Çalışanın işe alınmadan önce Kuruma kayıtlı işsiz olması,
- Ortalama sigortalı sayısına ilave istihdam koşulunun sağlanması,
- Bildirimlerin süresinde verilmesi ve prim borcu bulunmaması.
Koşulların sonradan ihlali hâlinde yararlanılan tutarlar gecikme zammıyla birlikte geri istenebildiğinden, teşvik tercihi bordro dönemi başında değerlendirilir.