KOSGEB, küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik destek programlarını yürüten kamu kurumudur. Bu bölümde, destek başvurularının dayandığı KOBİ tanımı ve beyan yükümlülüğü, başvuru öncesindeki kayıt düzeni ile destek türlerinin genel kategorileri özetlenir.
KOBİ tanımı ve KOBİ beyannamesi
Bir işletmenin KOBİ sayılıp sayılmadığı, yürürlükteki yönetmelikte belirlenen çalışan sayısı ile yıllık net satış hasılatı veya mali bilanço ölçütlerine göre belirlenir. Ortaklık ve hâkimiyet ilişkisi bulunduğunda bağlı ve ortak işletmelerin verileri de hesaba katılır; bu nedenle grup yapılarında tek başına bakılan rakamlar yanıltıcı olabilir.
KOBİ beyannamesinin verilmesi ve veri tabanına kayıt, destek başvurularının ön koşulunu oluşturur; beyan, mevzuatta belirlenen dönemlerde güncellenir. Beyanda kullanılan verilerin onaylı mali tablolar, vergi beyanları ve SGK bildirimleriyle uyumlu olması gerekir.
Destek türlerinin genel kategorileri
- Girişimcilik — yeni kurulan işletmelere yönelik kuruluş ve performans esaslı programlar,
- İşletme geliştirme — kapasite, dijitalleşme, verimlilik ve kurumsallaşma başlıkları,
- Ar-Ge, ürün geliştirme ve inovasyon — proje esaslı, aşamalı ödemeye dayanan programlar,
- Yurt dışı pazar ve iş birliği — pazara giriş faaliyetleri ile ortak nitelikli projeler,
- Finansman — faiz desteği gibi kredi ilişkisine bağlı uygulamalar.
Programların kapsamı, üst limitleri ve destek oranları çağrı bazında değişebildiğinden, başvuru öncesinde ilgili programın yürürlükteki uygulama esaslarına bakılır. Destek kararı Kuruma ait olup, başvurunun sonucu hakkında önceden bir belirleme yapılamaz.
Başvuru öncesinde kayıt düzeni
Desteklerin önemli bölümü, harcamanın belgeye dayandırılması esasına göre ödenir. Bu nedenle fatura, ödeme belgesi ve muhasebe kaydı arasındaki bağın kurulabilir olması; giderin proje dönemine düşmesi ve belgelerin işletme adına düzenlenmiş olması gözetilir. Vergi ve sosyal güvenlik borcu bulunmaması ile aynı gider için başka bir kamu kaynağından destek alınmamış olması da çoğu programda aranan koşullar arasında yer alır.
İzleme ve muhasebe ile ilişkisi
Destek ödemeleri, niteliğine göre gelir olarak ya da ilgili iktisadi kıymetin maliyetiyle ilişkilendirilerek kayda alınır; uygulanacak yöntem, desteğin türüne ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Taahhüt edilen istihdam veya faaliyet koşullarının izlenmesi program süresince dönemsel olarak sürdürülür ve bordro ile dönem sonu işlemleriyle birlikte yürütülür.